Psychosomatische fysiotherapie

Psychosomatische fysiotherapie en Somatic Experiencing

Mijn naam is Margo Pen.

Tussen 1981 en 1985 heb ik de opleiding Fysiotherapie gevolgd in Enschede.

De psychosomatische opleiding heb ik tussen 1989 en 1992 gevolgd bij het Instituut voor Psychosomatische Therapie (IPT) in Amsterdam. Deze opleiding is later nog aangevuld met workshops Bioenergetica, Psychotonie ( Haptonomie),  Neuro-linguistisch programmeren (NLP) ,Gezondheidspsychologie,  Lichaamswerk (ITIP) en Hyperventilatie (oftewel dysfunctioneel ademen) volgens Dixhoorn ( NPi). In april 2013 heb ik naast de 3 jarige Somatic Experience opleiding de basiscursus EMDR gevolgd en de workshop Schaamte en Schuld van Lawrence (Larry) Heller Ph.D.

Begin juli 2013 heb  ik de  3 jarige opleiding SOMATIC EXPERIENCING afgerond. Omdat deze methode via het lichaam werkt , zeer veilig is en veelal de oorzaak van de (vaak onverklaarde en onbegrepen) klachten duidelijk maakt, integreer ik dit in de psychosomatische behandeling . Dit gaat uiteraard  in overleg met de client.

  • Somatic Experiencing (SE) is een psycho-somatische methode voor het helen van trauma (liever gebruik ik het woord gebeurtenis). Deze methode richt zich in de eerste plaats op de effecten van trauma in ons lichaam (soma). Sensaties zijn de taal van ons lichaam, het ervaren van sensaties is daarom de ingang tot verwerking van trauma. Het is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek in de neuro-biologie. Het werkt daar waar trauma in het zenuwstelsel zit. Het prettige van deze methode is dat het trauma niet steeds opnieuw verteld (en herbeleefd) hoeft te worden. Het wordt met goede resultaten in 12 verschillende landen toegepast.

Wij mensen zijn uitgerust met vrijwel dezelfde regelmechanismen als dieren. Deze worden echter soms geblokkeerd door het rationele (verstandelijke) deel van onze hersenen. We kunnen bijvoorbeeld ons ‘groot houden’ of ‘doorzetten’ en daarmee een volledige ontlading in de weg staan. Dit kan resulteren in posttraumatische stress symptomen. Voorbeelden zijn:

  • angst, paniek, hartkloppingen, oppervlakkig ademen, overmatige alertheid of prikkelbaarheid, onrust, slapeloosheid
  • depressie, uitputting, gevoel van hulpeloosheid of onmacht, krachtverlies in de spieren
  • dissociatie, gevoel dat (een deel van) je lichaam niet van jou is, beperkt spectrum van gevoelens
  • ontkenning: het trauma is niet gebeurd of het is niet belangrijk

(bron; Peter Levine, stichting Somatic Experiencing Nederland)

Zie ook verderop in deze website voor informatie over de methode en soorten trauma’s. Kijk ook eventueel op www.traumahealing.nl

Vanaf 1 oktober 2012  ben ik bij Fysiotherapie Keeler op de maandag en woensdag werkzaam als Psychosomatisch Fysiotherapeut. Ik sta geregistreerd bij het Koninklijk Nederlands Genootschap Fysiotherapie (KNGF) /Nederlandse vereniging voor Fysiotherapie volgens de Psychosomatiek (NFP) en ben BIG-geregistreerd.

De algemene, neurologische en psychosomatische fysiotherapie heb ik vanaf 1985 tot 2010 zowel klinisch als poliklinisch in het ziekenhuis Medisch Spectrum Twente toegepast . Hier behandelde en begeleidde ik vooral:

- patiënten met angst/paniekklachten, hyperventilatie, stress- en/of  spanningsproblematiek

- neurologische patiënten (rugklachten, CVA , ziekte van Parkinson , MS,  hersentrauma’s, tumoren, epilepsie, dwarslaesie, etc)

- hartpatiënten (ademhalings- en spanningsproblematiek na infarct, dotterprocedures en/of hartoperaties)

- longpatienten (COPD, longoperaties, etc)

Ik heb in de loop der jaren , naast de psychosomatiek–opleiding nog cursussen gevolgd in o.a. behandeling van patiënten met kanker, CVA, Parkinson, MS , pijn.  Vanuit mijn persoonlijke interesse  heb ik de inleiding sportfysiotherapie gevolgd en voetzonereflexmassage van Mw.Hanne  Marquart en Dhr. Fronenberg in Duitsland.

Met name omtrent hyperventilatie (ofwel dysfunctioneel ademen) en angst/paniekklachten , heb ik  veel kennis en ervaring opgedaan. Meestal is hierbij sprake van stress/spanningsproblematiek. Veelal zijn er klachten van hartkloppingen/ bonzen van het hart , duizeligheid/ licht in het hoofd, steken/druk op de borst, wazig zien, het normale contact met de omgeving verliezen, benauwdheid/kortademigheid, snellere of diepere ademhaling, opgeblazen gevoel, koude handen/voeten, verkrampingen. Soms horen er ook klachten bij van veel oprispingen, geeuwen, extra of dieper zuchten, overmatig transpireren, trillingen, concentratiestoornissen, brok in de keel, angst en onrust, slaapproblemen, misselijkheid, flauwvallen., hoofdpijn.  Deze klachten kunnen volledig herstellen na behandeling.
Als u deze klachten herkent, neem dan eventueel eerst contact op met uw huisarts. Deze kan U  een verwijzing psychosomatische fysiotherapie meegeven. Directe toegankelijkheid is ook mogelijk.

 

 

 

Hoe ziet de behandeling eruit?

Allereerst zal er een gesprek en onderzoek plaatsvinden om uw klachten te begrijpen en waar nodig toe te lichten en te verduidelijken. Dit aanvangsgesprek (anamnese) is dan ook gericht op het vinden van de relatie tussen de lichamelijke klachten en de psychische gesteldheid. Hierbij wordt veelal gebruik gemaakt van klachtenvragenlijsten om een duidelijk beeld te krijgen van de ernst van de klachten en om het effect van de behandeling te kunnen meten.

Afhankelijk van uw hulpvraag, het gesprek en het onderzoek, worden de doelen bepaald en wordt samen met u een therapieplan opgesteld. Er wordt van u een eigen inbreng en een actieve inzet verwacht in het herstel- en veranderingsproces.

Het doel van de therapie kan zijn:

  • Inzicht krijgen in het ontstaan en de gevolgen van de klacht
  • Veranderen van de factoren die de klacht in stand houden
  • Het leren toepassen van o.a ontspanning en/of mindfulness en/of  hartcoherentie
  • Verbeteren van de ademhaling of het adempatroon
  • Het leren ontspannen en vergroten van lichaamsbewustwording , hierbij kunnen commu –
  • nicatieve massage en haptonomie  ook een onderdeel zijn van de behandeling.
  • Verhogen van uw belastbaarheid en verbeteren van houding en beweging
  • Aanvoelen en respecteren van lichamelijke en psychische grenzen
  • Inzicht krijgen met betrekking tot ziektebeleving en dagelijks functioneren
  • Beter leren omgaan , accepteren en tolereren van negatieve emoties en gevoelens
  • Het ontkoppelen van negatieve gevoelens en sensaties bij bepaalde geuren en/of beelden .
 

 

Voor welke klachten?
De samenhang tussen lichamelijke klachten en psychische overbelasting is aanvankelijk niet altijd  duidelijk. De lichamelijke signalen worden dikwijls eerst genegeerd of verkeerd geïnterpreteerd. Als de klachten na verloop van tijd toenemen, levert medisch onderzoek niet veel op. Een duidelijke medische diagnose is vaak niet te stellen, wat u een gevoel van onbegrip kan geven.

Mogelijk ervaart u dat u meer last heeft van pijn en vermoeidheid en dat u meer prikkelbaar en gespannen bent. Deze verschijnselen kunnen verband houden met bepaalde levensomstandigheden zoals: hoog (of veel te laag) ervaren werkdruk, conflicten, emotionele gebeurtenissen, relationele problemen, verlies van dierbaren, ernstige ziekteprocessen, traumatische gebeurtenissen (soms kunnen ook oudere  traumatische ervaringen  door een   recente ,zelfs relatief kleine, gebeurtenis worden getriggerd).

Indien deze omstandigheden langere tijd aanhouden kunnen ze uw evenwicht verstoren. Hierdoor neemt uw weerstand zowel lichamelijk (ofwel fysiek of somatisch ) als mentaal (ofwel geestelijk  of psychisch ) af en kunnen psychosomatische klachten ontstaan.

Lichamelijke klachten zoals:

  • Extreme vermoeidheid
  • Zich niet of moeilijk kunnen ontspannen
  • Druk op de borst, hartkloppingen
  • Duizeligheid, licht in het hoofd
  • Onverklaarde spier- en gewrichtsklachten
  • Onverklaard krachtsverlies of verlamming
  • Benauwdheid, moeite met ademhalen
  • Hoofdpijn, kaak-, nek-, rug-, en bekkenklachten
  • Onverklaarde maag, darm of buikklachten
  • Chronische pijn, zoals Fybromyalgie

Psychische klachten zoals:

  • Veel piekeren, somber zijn
  • Lusteloos zijn
  • Angstig en onzeker zijn, verminderd zelfvertrouwen
  • Moeite met concentratie
  • Algeheel gevoel van onbehagen ,
  • Prikkelbaar, onrustig of gejaagd zijn
  • Niet meer kunnen genieten en ontspannen
  • Geen zin in seks of dwangmatig met seks omgaan   
  • Depressie


Gedragsmatige signalen zoals:

  • Overmatig eten, roken, alcohol- en medicijngebruik (o.a kalmerings- en slaapmiddelen)
  • Chaotisch gedrag
  • Woede-uitbarstingen of huilbuien
  • Vermijden van sociale contacten
  • Minder presteren, meer fouten maken

Als er sprake is van een combinatie van klachten, zoals wisselende pijnen, buikklachten, depressie kan het zinvol zijn om samen te werken met andere hulpverleners zoals algemeen fysiotherapeut, acupuncturist, osteopaat , psychotherapeut, psycholoog, maatschappelijk werk, e.a. Dit gaat natuurlijk altijd in overleg met u.

Somatic Experience; lichaamsgerichte traumabehandeling.

Traumatische symptomen worden niet veroorzaakt door de gebeurtenis zelf. Ze ontstaan wanneer  de overgebleven  energie van de ervaring niet is ontladen uit het lichaam. Deze energie is gevangen in het zenuwstelsel waar het schade kan aanrichten aan ons lichaam en onze geest (Peter Levine)

In korte zin is SE: heronderhandelen van trauma; afronden van incomplete overlevingsreacties.

Verschillende traumata

Harde klap, falen van fysieke verdediging.

  • Vallen
  • Hoofdletsel
  • Botsing / Motorvoertuigongelukken

Symptomen zijn onder andere: duizeligheid, balansproblemen, gevoel van lichamelijke kwetsbaarheid, angstig voelen, onhandigheid, hoogtevrees etc.

Hoofdletsel (niet-aangeboren hersenletsel)

Onontkoombare aanval

  • Aanval door een dier
  • Onmogelijk te ontsnappen
  • Seksueel misbruik

GHIA (Global High Intensity Activation)

  • Pre- en perinataal trauma ( benauwdheid, vroege chirurgische ingrepen, etc.)
  • Verdoving
  • Hoge koorts
  • Verstikking
  • Zich bijna verstikken en bijna verdrinking 

Echter veel gebeurtenissen weten we niet meer of hebben we geblokkeerd. Dus vaak werk ik met Somatic Experience omdat er sprake is van typerende herhalende klachten ( patronen) van spanning, emoties, druk, extra zuchten, brokgevoelens, duizeligheid, etc. Dus vaak onbegrepen /onverklaarde lichamelijke klachten waarmee het lichaam iets aan wil geven, zonder dat er bewust “trauma”bekend is bij de persoon.

Basisconcepten Somatic Experience (SE)

  •  Trauma is een natuurlijk en normaal deel van het leven
  •  Lichaam en geest zijn “ontworpen” om intense, extreme ervaringen te kunnen helen
  •  SE legt nadruk op eigen kracht en herstellend vermogen en op de vergroting van de mogelijkheid tot eigen keuzes en opties
  •  SE maakt de cliënt duidelijk dat ze zelf de controle hebben en dat hun lichaam weet hoe het zich moet herstellen
  • SE  wil dus juist géén emotionele catharsis of fysiek ongemak
  • SE gebruikt de inhoud (“wat is er precies gebeurd?”) om activatie op te sporen en te volgen en niet om het verhaal te willen weten of herinneringen op te zoeken
  • Symptomen laten precies zien waar de overtollige energie ,die is overgebleven na een traumatische gebeurtenis, ontladen moet worden.
  •  SE werkt met name met de “felt sense “ ; het opsporen en volgen van lichaamssensaties. (fysieke sensaties, indrukken, beelden, motorische patronen, met inachtneming emotionele en cognitieve processen)
  •  SE helpt de cliënt interne en externe hulpbronnen te herkennen en uit te breiden
  • SE stabiliseert de cliënt in een veilige, ge-aarde hulpbrontoestand, voordat er gewerkt wordt met enig traumatisch materiaal
  • SE helpt het ondersteunen van herregulatie van het autonome zenuwstelsel
  • SE werkt met net genoeg (“titratie”, druppelsgewijs ) om ontlading, integratie en/of afronding toe te staan
  • SE werkt vanuit de “periferie”met de activatie. Het begint met onderzoeken vanuit wat er gebeurde voor en na de kern van de gebeurtenis.
  • SE werkt in het hier en nu.
  • Het laten uitbreiden van het tolerantieniveau van de persoon voor zijn lichaamssensaties helpt deze persoon te gaan vertrouwen op de aangeboren wijsheid van het lichaam . SE verschaft toegang tot de verdedigende oriëntatiereacties
  • SE herstelt doorbroken en beschadigde grenzen (ons energetisch gevoel van een veilige ruimte)

Opmerking behandelaar;

Door middel van een combinatie van somatic experience en interventies uit de psychosomatische fysiotherapie wil ik u helpen de lichamelijke en psychische klachten te kunnen reguleren en zoveel mogelijk herstellen. Het is in veel gevallen, zeker bij ernstige gebeurtenissen in de vroege jeugd, tijdrovend en een proces met schommelingen , vallen en opstaan.

Afhankelijk van de ernst en de duur van de klachten moet u rekenen op 3- 6 maanden behandeling eenmaal per week, maar het kan ook langer duren. De methode Somatic Experience (SE) vind ik  een  subtielere methode dan EMDR (Eye Movement Desensitisation Reprocessing) . Echter combinatie van SE met EMDR is ook een goede mogelijkheid van behandeling.

 

clientverhaal;

Ik ben bij mijn psychosomatische Fysiotherapeute gekomen nadat ik veel pijn over mijn hele lijf bleef houden. Ik had al veel periodes fysiotherapie gehad maar ik had nooit altijd op de zelfde plaats pijn. Ik had vooral veel last in mijn rug en schouders maar soms leek het wel of ik reuma of fybromialgie over mijn hele lichaam had. Mijn therapeut heeft me allereerst geleerd hoe ik moest ontspannen. Doordat ik gespannen spieren en pijn in mijn pezen bleef houden heb ik geleerd dat de reden van de pijn vanuit het zenuwstelsel komt. Het blijkt dat ik erg gevoelig ben en dit vroeger ook ben geweest. Als je iets spannends mee maakt dan verstijf je. Ik heb nu geleerd dat dit een bevriezing is die het zenuwstelsel heeft opgeslagen. Dit veroorzaakt mijn klachten. Nu blijkt dat mijn lichaam bewegingen nog verder wil afmaken. Het is een heel vreemde ervaring die je niet kunt uitleggen. Maar het is heerlijk om door middel van bewegingen die ik heb geleerd te maken te kunnen ontspannen en veel minder pijn te ervaren. Er zijn zelfs steeds meer momenten dat ik even geen pijn heb. Heel gek lukt het me nu om in een rechtere houding te komen. Als kind heb ik veel zin aan eten gehad en was er niet altijd genoeg. Daardoor had ik altijd behoefte aan veel eten en snoepen gelukkig is dit ook minder geworden en ben ik afgevallen. Ik kan veel beter ontspannen en daardoor beter te kunnen slapen. Ik voel mijn grenzen veel beter en kan steeds meer aan. Ook heb ik veel meer zelfvertrouwen gekregen.

 

Mw.R.S, 34 jaar

N.B  Bij bovenstaande patiente was Somatic Experienc de hoofdbehandeling, aangevuld met adem- en ontspanningstherapie, Neuro-linguistisch programmeren (NLP) ,Cognitieve therapie en Mindfulness.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*